Rafa Márquez học cách nói chuyện: Chiếc ghế nóng của tuyển Mexico bắt đầu từ nghệ thuật ứng xử

Ở sân bay quốc tế thành phố Mexico, không ai nghe thấy một câu trả lời. Rafa Márquez bước qua phóng viên Chato Ibarrarán như bước qua một vật cản vô hình, không chào hỏi, không kiểu từ chối lịch sự kiểu ahorita no, gracias. Cái lắc đầu ấy nhanh đến mức ai cũng nhìn thấy, nhưng lý do thì không một ai hiểu. Chỉ vài giờ sau, câu chuyện vặt vãnh nơi nhà ga trở thành đề tài bàn tán trong hành lang Liên đoàn bóng đá Mexico, gọi tắt là FMF. Người ta không nói về chiến thuật, không nói về danh hiệu. Người ta nói về một huyền thoại vừa nhận chiếc ghế nóng của đội tuyển quốc gia mà dường như vẫn chưa biết cách trò chuyện với chính những người sẽ viết về ông. Theo nguồn tin từ FMF, chuyện không dừng lại ở một lần hững hờ. Márquez từng bị nhắc nhở vì màn phớt lờ Ibarrarán khi tới thành phố Mexico để nhận nhiệm vụ. Người gọi điện cho ông không phải nhân viên truyền thông tầm thường, mà là Javier Aguirre, một huấn luyện viên dày dạn, hiểu rõ đội tuyển Mexico cần gì ở gương mặt đại diện. Aguirre khuyên ông nên cởi mở hơn, bởi ở cương vị huấn luyện viên trưởng đội tuyển quốc gia, không thể cư xử như một kẻ xa lạ chỉ biết lao về phía trước. Để xử lý triệt để, FMF đã đưa Márquez vào một lớp học ứng xử: cách trả lời báo chí, cách đón nhận câu hỏi khó, cách giữ bình tĩnh khi cổ động viên chất vấn. Họ gọi đó là khóa học kỹ năng, nhưng thực chất là bài kiểm tra đầu tiên cho một huấn luyện viên đang học cách làm bộ mặt của cả một nền bóng đá. Thế nhưng, bài học đầu tiên lại đến từ chính những điều ông không muốn. Khi đội ngũ truyền thông trình bày kế hoạch ra mắt, Márquez đề nghị không tổ chức phỏng vấn riêng và muốn giới hạn câu hỏi ở buổi họp báo. Yêu cầu đó nhanh chóng bị xem là bất khả thi. Hợp đồng truyền thông đã ký, đối tác đã sắp lịch. Hơn nữa, bản đồ truyền hình của đội tuyển Mexico đã thay đổi: không còn chỉ có Televisa và TV Azteca, mà còn có Claro Sports và Amazon Prime. Márquez buộc phải ngồi vào ít nhất bốn cuộc trò chuyện trực diện, mỗi bên một lần, để trình bày dự án của mình. Có thể sau đó ông sẽ nói nhiều hơn, nhưng với những người làm truyền thông, bốn cuộc gặp ấy chính là thước đo cho sự kiên nhẫn của một chiến lược gia vốn quen kiểm soát mọi thứ trong tầm tay. Ở bên cạnh, FMF cũng có một quân bài chiến lược. Andrés Guardado, biệt danh El Principito, là trợ lý đáng tin cậy nhất của Márquez, không chỉ về chuyên môn mà còn về cách xuất hiện trước công chúng. Guardado suốt nhiều năm được xem là cầu thủ có khả năng xử lý truyền thông tốt nhất bóng đá Mexico; anh nói chuyện điềm tĩnh, biết nhấn nhá, biết lắng nghe và biết biến áp lực thành những câu trả lời có chiều sâu. Người trong nội bộ đội tuyển tin rằng Guardado chính là tấm khiên mềm giúp Márquez tránh những cú vấp về hình ảnh. Vấn đề chỉ còn là thời gian: liệu một huyền thoại từng quen ra lệnh trên sân có đủ kiên nhẫn để học cách chuyền bóng bằng lời nói? Trong khi đó, ở một góc khác của bóng đá Mexico, América đang rót sự kỳ vọng vào chàng tiền vệ người Tây Ban Nha Carlitos Álvarez, người thừa kế chiếc áo số 8 từng thuộc về hai huyền thoại mang biệt danh Maguito và Reinoso. Người hâm mộ đã bắt đầu yêu cầu một phiên bản mới, nhưng tin đồn về chấn thương xương mu tái phát khiến họ lo lắng. Rubens Valenzuela, trợ lý thể lực kỳ cựu của Alfredo Almada, lên tiếng trấn an: cậu ấy sẽ sẵn sàng ra sân trong vòng chưa đầy hai tuần. Valenzuela là người đầu tiên trong ban huấn luyện dám bảo lãnh cho viên ngọc Tây Ban Nha, và điều đó cho thấy América không đơn giản mua một cái tên. Họ đang cố gắng giữ cho cái tên ấy đủ khỏe để tỏa sáng trên sân cỏ. Câu chuyện đáng chú ý nhất tuần qua có lẽ không nằm trên sân. Influencer Santiago, chủ kênh Pláticas del Mal, từng bị Cruz Azul cấm vào sân vì hành vi gây rối với nữ cầu thủ và lãnh đạo đội bóng, vậy mà vẫn xuất hiện tại Coloso de Santa Úrsula. Lực lượng an ninh phát hiện ra và đề nghị nhà chức trách đưa người này ra ngoài, nhưng một bộ óc thông minh nào đó trong khâu vận hành đã cho phép anh ta ngồi xuống khu vực khác. Sự việc phơi bày một nghịch lý: Fan ID, nhân viên an toàn, mong muốn của ban lãnh đạo đội bóng, tất cả dường như không đủ sức ngăn một người đã bị cấm. Câu nói kinh điển của Cristina Pacheco vang lên như một nụ cười chua chát: ở đây chúng tôi buộc phải chơi theo luật không ai muốn thừa nhận. Ở mảng truyền hình, tin Rodolfo Landeros ở lại Fox Deportes thay vì chuyển sang Telemundo khiến nhiều người thở phào. Anh vẫn tiếp tục công việc cùng Carlos Martínez và hệ thống Murdoch tại Mỹ. Nhưng mặt tối của ngành công nghiệp này cũng lộ ra: khi hợp đồng phát sóng tiếng Tây Ban Nha của kênh màu xanh với MediaPro chấm dứt, toàn bộ khâu sản xuất dồn về Santa Fe, đội ngũ cũ bị sáp nhập với những người đang làm ở Fox, và gần 50 người mất việc. Thời buổi màn hình ngày càng tàn nhẫn, như người viết chuyên mục gốc đã thở dài. Đọc những mảnh chuyện này, tôi nhớ đến một quy luật cũ: bóng đá đỉnh cao không bao giờ chỉ là chuyện 90 phút. Márquez có thể là một chiến lược gia tài ba, nhưng nếu ông không biết lắng nghe một câu hỏi từ báo chí Mexico, người ta sẽ nhớ điều đó lâu hơn mọi sơ đồ chiến thuật. FMF dường như hiểu điều này; họ đang làm điều mà ít liên đoàn dám làm: biến một huyền thoại thành một học viên. Cử chỉ lặng lẽ của Guardado bên cạnh ông là một cách nói, còn sự cố với Santiago là một cách nói khác: khi công nghệ thất bại, con người phải gánh vác. Nhưng nếu con người không được rèn luyện, mọi chiếc thẻ căn cước, mọi khóa học truyền thông đều chỉ là tấm bình phong. Với một người theo dõi bóng đá từ Việt Nam, câu chuyện của Márquez gợi ra điều quen thuộc: khi một đội tuyển quốc gia chọn huyền thoại làm huấn luyện viên, truyền thông thường đòi hỏi nhiều hơn là bóng đá. Chiếc micro cũng giống một trái bóng, và nếu không biết cách xử lý lời nói, mọi đường chuyền trong phòng họp báo đều có thể trở thành bàn thua. Bài học Mexico không hề xa lạ, bởi ở đâu có kỳ vọng, ở đó có những câu hỏi sắc như lưỡi dao. Liệu Rafa Márquez có chịu thay đổi? Lịch sử cho thấy những nhân vật lớn thường khó bước ra khỏi vỏ bọc của mình. Nhưng cũng có những người, giống như ông, từng nổi tiếng với sự lạnh lùng trên sân và dần tìm thấy sự điềm tĩnh trước micro. Khóa học của FMF có thể không biến ông thành một diễn giả, nhưng nó sẽ giúp ông hiểu rằng niềm tin của cổ động viên không đến từ những bàn thắng trong quá khứ, mà đến từ cách ông nói chuyện với họ trong hiện tại. Bóng đá Mexico vẫn đang chờ một phiên bản mới của El Kaiser, một con người không chỉ biết chỉ huy, mà còn biết lắng nghe.