Người thầy cũ nói về İlhan Fakılı: 'Cậu ấy xứng đáng và sẽ sớm thành trụ cột tuyển Thổ Nhĩ Kỳ'

Tiếng còi kết thúc buổi tập chưa dứt hẳn, Gregory Proment đã thấy một cậu bé gầy gò rê bóng qua ba hậu vệ rồi dứt điểm chạm cột dọc. Cậu bé đó tên İlhan Fakılı. Ngày ấy, ở Clermont, không ai đặt cược cậu sẽ khoác áo đội tuyển Thổ Nhĩ Kỳ. Gregory Proment thì khác. Ông nhớ từng chi tiết, từng bước chạy, từng lần bóng chạm chân. Khi biết tin cậu học trò cũ được gọi lên đội tuyển quốc gia, ông mỉm cười: 'Tôi không biết cậu ấy được triệu tập. Đó là tin tuyệt vời. Cậu ấy xứng đáng, và sẽ sớm là một trong những mắt xích quan trọng của đội tuyển.' Với tôi, đó không phải là lời khen xã giao. Đó là tiếng vọng của một buổi chiều tập luyện vắng bóng khán giả, nơi một cầu thủ trẻ lặp đi lặp lại những pha dứt điểm không ai vỗ tay. Trận đấu vắng khán giả không vắng âm thanh; có tiếng bước chân, tiếng huấn luyện viên hét, và tiếng trái tim sợ hãi. Ở Clermont, İlhan từng có những khoảnh khắc sợ hãi trước khung thành. Proment đã nhìn thấy nỗi sợ ấy, và ông chọn cách biến nó thành thói quen thay vì lờ đi. Gregory Proment, 47 tuổi, là huấn luyện viên người Pháp từng làm việc trực tiếp với İlhan ở Clermont. Thời điểm ấy, cầu thủ trẻ người Thổ Nhĩ Kỳ đã bộc lộ kỹ thuật cá nhân nổi bật. Cậu nhận bóng trong không gian hẹp, xoay người, qua người và tạo ra khác biệt. Nhưng Proment cũng thấy những lỗ hổng. 'Ban đầu, cậu ấy có hạn chế ở khả năng dứt điểm trước khung thành và lựa chọn trên sân. Chúng tôi tập riêng rất nhiều về dứt điểm. Dần dần, cơ chế ra quyết định của cậu ấy được cải thiện rõ rệt. Màn khởi đầu ghi bàn ấn tượng tại Beşiktaş vì thế không khiến tôi ngạc nhiên.' Câu nói này mở ra một chi tiết đáng giá. Proment không gọi İlhan là thiên tài. Ông gọi cậu là sản phẩm của quá trình. Cách nói ấy khác hẳn với những bản tin thường dùng từ 'hiện tượng' để mô tả cầu thủ trẻ. Trong bóng đá hiện đại, thần đồng thường được phóng đại trước khi kịp lớn. Người ta quên rằng kỹ thuật có thể được rèn, nhưng khả năng quyết định đúng thời điểm mới là thứ quyết định đẳng cấp. Proment đã chọn đúng điều để rèn giũa. Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở lời khen. Proment còn chỉ ra vị trí lý tưởng nhất cho İlhan Fakılı. Theo ông, cầu thủ này có thể thích nghi với nhiều hệ thống, nhưng hiệu quả cao nhất đến từ cánh trái, sát đường biên, trong các sơ đồ 4-3-3, 4-2-3-1 hoặc 4-4-2. 'İlhan là cầu thủ thông minh. Cậu ấy đã hòa nhập với hệ thống của Vincenzo Italiano. Nhờ trí thông minh chiến thuật, cậu ấy sẽ không gặp trở ngại', Proment nhấn mạnh. Tôi đồng ý với điều đó, vì hệ thống của Italiano tại Beşiktaş đòi hỏi các cầu thủ chạy cánh phải biết đảo vị trí, dâng cao và đồng thời tham gia pressing. İlhan không phải mẫu cầu thủ giữ bóng quá lâu. Cậu chơi bằng nhịp chạy và thời điểm bó vào trung lộ. Ở cánh trái, khi đối mặt một hậu vệ, cậu có thể dùng kỹ thuật cá nhân để vượt qua; khi bị gây áp lực ngay, cậu đủ thông minh để chuyền ngược lại. Điều này giúp Beşiktaş giữ nhịp tấn công mà không mất bóng. Và khi trận đấu bị bó hẹp ở trung lộ, cậu vẫn có thể tạo khoảng trống nhờ di chuyển không bóng. Đây là thứ không thể hiện qua video clip. Bàn về hàng công Beşiktaş, Proment cũng dành những lời có cánh. Beşiktaş đang sở hữu một tập thể tấn công chất lượng. Proment nhìn nhận İlhan không hề thua kém các đồng đội. 'İlhan có khả năng tạo ra sản phẩm không kém những người xung quanh. Họ sẽ bổ trợ cho nhau, và nhờ nhau, họ sẽ tiếp tục ghi bàn.' Cách dùng từ 'bổ trợ' của ông đáng chú ý hơn nhiều từ 'cạnh tranh'. Một hàng công mạnh không cần ai gồng gánh thay ai. Nó cần những cầu thủ biết kéo giãn không gian, biết chạy vào khoảng trống mà đồng đội để lại, biết chuyền bóng trước khi bị cản phá. Trong môi trường ấy, các ngôi sao có thể cùng tỏa sáng thay vì cản đường nhau. Khi một huấn luyện viên cũ nói tốt về một cầu thủ cũ, người ta thường có lý do để hoài nghi. Nhưng Proment không cần nói tốt. İlhan không còn thuộc Clermont. Beşiktaş không chiêu mộ cậu dựa trên lời khuyên của ông. Bản thân ông cũng không còn trực tiếp hưởng lợi từ màn trình diễn của cậu. Vì thế, câu chuyện của Proment mang âm hưởng của một người thầy nhìn học trò lớn lên, hơn là một kẻ đang bán hàng. Proment là một huấn luyện viên, nhưng trong câu chuyện của İlhan, ông đóng vai một người làm nền, thứ tôi luôn tìm kiếm với tư cách người kể chuyện. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi qua nhiều kỳ World Cup, tôi nhận ra rằng giới truyền thông thường đo cầu thủ trẻ bằng bàn thắng, số phút, hoặc giá chuyển nhượng. Bàn thắng dễ kể, nhưng quá trình tạo ra bàn thắng thì không. Người ta không kể về những buổi tập lúc trời mưa, về việc lặp lại cùng một động tác cho đến khi cơ thể nhớ, về việc một huấn luyện viên phải chỉnh từng bước chạy. Người ta nhớ bàn thắng, nhưng tôi viết về người đã dâng bàn thắng ấy cho đời bằng một cú chạm lầm lỡ. Proment chính là người đã biến cú chạm lầm lỡ của İlhan thành một phần của thành công sau này. Điểm mù của câu chuyện İlhan không nằm ở việc cậu có ra đi hay không. Điểm mù nằm ở chỗ hầu hết các phân tích chỉ bắt đầu khi cậu ghi bàn ở Beşiktaş. Họ quên rằng đã có một giai đoạn cậu bị xem là cầu thủ hứa hẹn chưa hoàn thiện. Proment đã chọn một chi tiết tưởng như bé nhỏ: khả năng ra quyết định. Nó không xuất hiện trong bảng xếp hạng, không được đếm bằng xG, nhưng nó hiện diện trong từng pha xử lý hiện tại. Ở tuổi đôi mươi, một cầu thủ có thể học được cách chạy chỗ, cách phòng ngự, cách sút xa. Nhưng học cách giữ bình tĩnh để chọn đúng phương án trong một phần giây là kỹ năng khó rèn hơn nhiều. Proment đã rèn nó từ rất sớm. Tiềm năng phát triển của İlhan là điều khiến các câu lạc bộ lớn châu Âu chú ý. Proment nói thẳng: 'İlhan vẫn còn rất nhiều chỗ để phát triển. Beşiktaş là một câu lạc bộ tầm cỡ, nhưng nếu tiếp tục chơi với phong độ này, cậu ấy sẽ sớm được nhiều đội bóng hàng đầu châu Âu theo dõi.' Tôi tin điều đó. Nhưng tôi cũng tin rằng việc bị theo dõi không đồng nghĩa với việc phải ra đi ngay. Một số cầu thủ phát triển tốt hơn khi ở lại môi trường quen thuộc, nơi họ được đá chính mỗi tuần, nơi huấn luyện viên đang xây dựng hệ thống vì họ. Beşiktaş không thiếu áp lực, nhưng tổn thương nghề nghiệp mà một cầu thủ trẻ có thể gặp khi chuyển đến một giải đấu lớn hơn vẫn là điều không thể đo bằng hợp đồng. Còn với câu chuyện đội tuyển quốc gia, lời gọi đầu tiên chỉ mới là cánh cửa mở. Người ta sẽ chờ İlhan trong trận ra mắt, sẽ quan sát cậu ở cánh trái, sẽ hỏi cậu có đủ sức đá cạnh những ngôi sao đã chinh chiến nhiều năm. Nhưng Proment đã cho thấy đứa học trò của mình không ngại câu hỏi đó. Cậu ấy từng là người lạ trong một trung tâm đào tạo ở Pháp, từng phải chứng minh giá trị trong một môi trường bóng đá khác biệt. Đội tuyển Thổ Nhĩ Kỳ không phải vùng an toàn, nhưng với một cầu thủ vừa trải qua quãng đường từ Clermont đến Beşiktaş, áp lực là thứ quen thuộc. Mỗi lần tôi nhìn cầu thủ trẻ được trao cơ hội, tôi lại nhớ một câu tôi tự viết: Số 222 triệu không nằm trong bảng cân đối kế toán, nó nằm trong tim của hàng triệu người. Với İlhan lúc này, cũng vậy. Trước khi nói về giá chuyển nhượng, hãy nói về cảm xúc mà cậu ấy tạo ra. Tôi không viết bài này để kết luận İlhan Fakılı sẽ trở thành ngôi sao hay không. Tôi viết vì một lý do đơn giản: ở một thị trường bóng đá luôn chạy theo kết quả, người ta dễ dàng quên đi những người thầy thầm lặng. Gregory Proment không ghi bàn, không ăn mừng trên sân, không xuất hiện trong bản hợp đồng nào. Nhưng ông là một phần của bàn thắng, theo một cách không ai đo đếm được. Khi İlhan Fakılı bước ra sân trong màu áo đội tuyển lần đầu, hãy nhìn vào cách cậu chọn vị trí, cách cậu bình tĩnh trước khung thành. Những buổi tập ở Clermont, những lời hét của Proment, những cú dứt điểm lặp lại đến nhàm chán, tất cả sẽ hiện diện trong từng pha bóng. Người ta thường hỏi một cầu thủ chạy cánh cần gì. Câu trả lời là tốc độ, kỹ thuật, hoặc sự quyết đoán. Nhưng điều Proment muốn nhắn nhủ với İlhan có lẽ giản dị hơn: hãy chọn đúng không gian, hãy để bóng nói. Và khi một cầu thủ trẻ làm được điều đó, không cần bất kỳ bảng cân đối nào để đo giá trị của cậu ấy. Trái tim của hàng triệu người hâm mộ chính là thước đo cuối cùng.