Milan cần "người bóng đá", không phải một chữ ký

"Tôi sẽ thuê Piero Ausilio một giờ sau khi ông ấy rời Inter." Carlo Pellegatti nói câu đó trên Radio Sportiva, rồi lặp lại trong những ngày gần đây, và nhắc lại lần nữa khi được hỏi về AC Milan. Một nhà báo kỳ cựu gắn bó với Milan, người đã ngồi đủ lâu trong các hành lang Milanello để biết phòng nào họp về chuyện gì, đang công khai yêu cầu ban lãnh đạo làm một việc rất cụ thể: mang về một giám đốc thể thao đủ tầm để đỡ lưng cho Ruben Amorim. Không phải mua thêm một tiền đạo. Không phải đổi sơ đồ. Mà là thuê người.

Đó là kiểu câu khiến tôi dừng lại. Trong 33 năm theo nghề, tôi học được rằng khi truyền thông bắt đầu tranh luận về cấu trúc thay vì về cầu thủ, vấn đề thật đã nằm ở tầng trên. Người hâm mộ nhìn vào đội hình. Người làm nghề nhìn vào sơ đồ tổ chức. Pellegatti không nói Milan thiếu một trung vệ. Ông nói Milan thiếu "những người bóng đá".

AC Milan đứng trước một mùa giải mà Ruben Amorim, HLV người Bồ Đào Nha từng gây tiếng vang ở Sporting CP, được đặt vào vị trí phải xây lại một đội bóng đang tìm lại bản sắc. Trong bóng đá Ý, vai trò giám đốc thể thao không phải chức danh trang trí. Người đó quản lý tuyển trạch, lập kế hoạch đội hình, đàm phán hợp đồng, và quan trọng nhất là giữ mối quan hệ với mạng lưới người đại diện trải khắp châu Âu và Nam Mỹ.

Piero Ausilio là mẫu người của mạng lưới đó. Ông gắn bó với Inter Milan 29 năm và tham gia vào nhiều thành công của câu lạc bộ trong giai đoạn ấy. Hiện tại ông không thuộc biên chế câu lạc bộ nào. Với một đội bóng cùng thành phố, đó là cơ hội hiếm: một người hiểu rõ Serie A, biết cách nói chuyện với các nhà vô địch, và quan trọng hơn, biết thị trường nào đang mở cửa.

Tôi có thói quen đọc thị trường giám đốc thể thao như đọc thị trường cầu thủ, vì bản chất hai thứ giống nhau. Không có phí chuyển nhượng. Không có bản quyền truyền hình. Nhưng có giá: mức lương, quyền quyết định, và giá trị mạng lưới mà người đó mang theo. Một giám đốc thể thao giỏi có thể tiết kiệm cho câu lạc bộ nhiều hơn số tiền họ trả cho ông ta trong ba năm, chỉ bằng cách tránh ba bản hợp đồng sai.

Đây là chỗ tôi muốn nói rõ: chuyển nhượng, rốt cuộc, là câu chuyện của người mua chọn sai lý do để đúng. Một câu lạc bộ ký một tiền đạo vì anh ta ghi 18 bàn ở giải khác, rồi thất vọng vì anh ta không pressing. Một câu lạc bộ khác ký một hậu vệ vì chỉ số phòng ngự, rồi phát hiện anh ta không chuyền được dưới áp lực. Lý do đúng không phải là con số đẹp. Lý do đúng là sự phù hợp giữa con số và hệ thống.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, tôi từng dựng một bảng dữ liệu bằng tay sau khi gọi sai tên một tiền đạo ba lần trong hiệp một của trận derby Thượng Hải. Đêm đó tôi không thanh minh. Tôi mở lại băng ghi hình, đếm từng pha chạm bóng, và học được rằng dữ liệu chỉ có giá trị khi nó trả lời một câu hỏi cụ thể. Một giám đốc thể thao làm đúng việc đó ở tầng cao hơn: biến câu hỏi của HLV thành tiêu chí tuyển trạch.

Với Amorim, câu hỏi rất rõ. Hệ thống của ông đòi hỏi những cầu thủ chạy nhiều, hiểu không gian, và chấp nhận vai trò luân phiên. Không phải cầu thủ ngôi sao nào cũng đáp ứng. Người ngồi ghế giám đốc thể thao phải là người nói "không" với những bản hợp đồng nghe hay nhưng không khớp. Nếu không có người đó, HLV tự đàm phán, tự tuyển trạch, và tự chịu trách nhiệm cho những sai lầm không phải của mình.

Trong bóng đá hiện đại, khoảng cách giữa một câu lạc bộ vô địch và một câu lạc bộ hạng tư thường không nằm ở đội hình chính. Nó nằm ở ghế thứ hai, thứ ba trong phòng họp. Liverpool xây lại bằng dữ liệu. Brentford đi lên bằng mô hình. Brighton kiếm lời bằng tuyển trạch. Cả ba đều có một người chịu trách nhiệm về cấu trúc, không chỉ về kết quả.

Serie A những mùa gần đây cho thấy điều tương tự ở quy mô khác. Inter vô địch rồi giữ được vị thế nhờ một bộ máy tuyển trạch ổn định. Napoli lên đỉnh rồi tụt lại khi cấu trúc thay đổi. Milan có tiềm lực tài chính và sức hút thương hiệu, nhưng thương hiệu không tự mua được cầu thủ đúng. Người mua được là người có quan hệ, có dữ liệu, và có quyền nói không.

Câu Pellegatti dùng để mô tả Ausilio đáng chú ý hơn vẻ ngoài của nó: "hiểu bóng đá Ý, được tôn trọng, và biết nói chuyện với các nhà vô địch". Ba tiêu chí đó không xuất hiện trong bất kỳ bảng thống kê nào. Chúng thuộc về một loại vốn khác: vốn quan hệ. Trong thị trường chuyển nhượng, vốn quan hệ đôi khi đắt hơn tiền mặt, vì nó mở được những cánh cửa mà tiền không mở được.

Nhưng đây là góc nhìn phản trực giác. Câu chuyện Ausilio hiện tại chưa phải là một hành động của câu lạc bộ. Đó là ý kiến của một nhà báo, được lặp lại đủ nhiều để trông giống sự thật. Không có thông cáo nào từ Milan. Không có xác nhận về việc đàm phán. Một nguồn duy nhất, dù uy tín, vẫn chỉ là một nguồn.

Sức mạnh của một nhà báo kỳ cựu nằm ở chỗ ông ta có thể tạo ra áp lực mà không cần một sự kiện nào xảy ra. Pellegatti nói tên Ausilio. Người hâm mộ bắt đầu thảo luận. Kỳ vọng hình thành. Nếu Milan không phản hồi, sự im lặng trở thành một tín hiệu, và tín hiệu đó bị đọc là sự bất ổn. Đây là cơ chế mà truyền thông thể thao vận hành, và nó hiệu quả vì nó miễn phí.

Tôi từng nói với một đồng nghiệp ở Thượng Hải rằng tin chuyển nhượng giống như bản tin thời tiết: ai cũng xem, không ai kiểm chứng, và người đưa tin không chịu trách nhiệm nếu trời không mưa. Câu chuyện Ausilio nằm chính xác trong vùng đó.

Cũng có một rủi ro khác ít được nói tới. Chuyển một giám đốc thể thao từ Inter sang Milan là một nước đi xuyên thành phố. Nếu Ausilio còn ràng buộc thỏa thuận chấm dứt hợp đồng, điều khoản cấm cạnh tranh, hay thời gian nghỉ có lương, thương vụ có thể bị trì hoãn. Không ai đề cập tới chi tiết đó, vì nó không hấp dẫn bằng câu "thuê trong một giờ".

Bản quyền truyền thông là cuộc hôn nhân không ai thích, nhưng ai cũng đợi xem hồ sơ. Thị trường giám đốc thể thao vận hành gần giống như vậy: ít ồn ào, nhiều hồ sơ, và kết quả chỉ hiện ra sau hai hoặc ba mùa chuyển nhượng. Người hâm mộ không thấy được giá trị của một ghế giám đốc thể thao trong 90 phút. Họ chỉ thấy nó khi đội bóng mua sai người ba lần liên tiếp.

Điều đáng chú ý là Amorim chưa từng dẫn dắt ở Serie A. Ông đến từ một giải đấu có nhịp độ và không gian khác. Việc cần một người am hiểu bóng đá Ý bên cạnh không phải là dấu hiệu yếu kém của HLV. Đó là cách các câu lạc bộ lớn vận hành từ lâu: HLV lo chuyên môn, giám đốc thể thao lo thị trường.

Có một cám dỗ mà người hâm mộ Milan nên tránh: tin rằng một cái tên sẽ giải quyết mọi thứ. Ausilio có hồ sơ tốt, nhưng hồ sơ tốt ở Inter không tự động thành hồ sơ tốt ở Milan. Mạng lưới của ông gắn với những con người và mối quan hệ cụ thể. Khi chuyển câu lạc bộ, một phần mạng lưới ở lại phía sau. Đó là lý do các thương vụ giám đốc thể thao thường mất một mùa để chứng minh giá trị.

Điều tôi sẽ theo dõi không phải là tin Ausilio có đến Milan hay không. Tôi sẽ theo dõi Milan có thuê một người bóng đá nào đó trong vòng vài tuần tới hay không. Nếu có, nghĩa là ban lãnh đạo đã nghe thấy áp lực và hành động. Nếu không, nghĩa là họ tin cấu trúc hiện tại đủ tốt. Cả hai đều là thông tin có thể kiểm chứng, và cả hai đều nói nhiều hơn mọi lời bình luận.

Trong 33 năm qua, tôi đã sai trên sóng truyền hình nhiều lần. Khán giả quên. Tôi thì không. Và bài học lớn nhất tôi mang theo là: những quyết định quan trọng nhất của một câu lạc bộ hiếm khi xảy ra trên sân. Chúng xảy ra trong một căn phòng, với một người ký giấy, và không có khán đài nào reo.