Valente bị Xavi bỏ quên dù đang thăng hoa: Cuộc chiến vị trí định đoạt số phận đội trưởng Feyenoord

Tối thứ Bảy, sau chiến thắng 5-0 của Feyenoord trước FC Utrecht, Luciano Valente bước ra trước máy quay ESPN với gương mặt vẫn đẫm mồ hôi. Anh không nhắc đến chiến thắng, không nhắc đến bàn thắng. Anh nói: “Tôi phải nói bằng đôi chân của mình, và hôm nay tôi đã làm được.” Câu nói ấy là niềm kiêu hãnh của một đội trưởng, nhưng ẩn bên trong là nỗi thất vọng của một cầu thủ vừa biết mình không có tên trong danh sách tập trung mới nhất của đội tuyển Hà Lan. Theo Goal.com dẫn lại từ các cây bút De Telegraaf, HLV Xavi Hernández – người vừa công bố danh sách đầu tiên – không có kế hoạch gọi Valente. Rào cản không nằm ở phong độ, mà nằm ở vị trí thi đấu.

Bối cảnh khiến quyết định này càng gây tranh cãi. Ở đợt tập trung gần nhất, đội tuyển Hà Lan mất cả Donyell Malen lẫn Justin Kluivert vì chấn thương. Với một đội tuyển vừa thay tướng, đây được xem là cơ hội cho gương mặt mới – và Valente, đội trưởng Feyenoord, cầu thủ được giới chuyên môn đánh giá “khởi đầu mùa giải xuất sắc”, là cái tên được nhắc đến nhiều nhất. Thế nhưng Xavi điền tên Guus Til và Meerdink. Cú sốc không nằm ở việc bị gạch tên, mà nằm ở lý do đằng sau: đây là vấn đề cấu trúc vị trí, không phải vấn đề năng lực.

Cây bút kỳ cựu Valentijn Driessen của De Telegraaf đã chỉ ra mấu chốt trên podcast Kick-off: “Valente đang chơi rất hợp ở cánh trái Feyenoord. Nhưng tôi biết chắc Xavi thực sự coi cậu ấy là tiền vệ tấn công, chứ không phải tiền vệ cánh trái.” Câu nói giải thích vì sao một cầu thủ đang chơi hay lại không có suất: Xavi không coi Valente là phương án cho hành lang cánh. Với ông, Valente là một “số 10” đang bị đặt sai vị trí ở cấp CLB – và đội tuyển không thể trao suất dựa trên màn trình diễn ở vai trò mà chiến lược gia này không công nhận.

Cấu trúc nhân sự giải thích phần còn lại. Xavi đang sở hữu một kho tiền vệ trung tâm cực kỳ dày đặc, trong khi vị trí chạy cánh lại cần mẫu cầu thủ băng xuống khoảng trống và trực tiếp uy hiếp khung thành. Driessen lý giải việc Guus Til được gọi thay vì Valente chính là vì Til tái tạo được vai trò của Kluivert – mẫu tiền đạo lao vào vòng cấm, tạo ra mối đe dọa tức thời. Valente, dù chơi cánh trái, vẫn mang bản chất nhà kiến tạo trung tâm: nhận bóng, xoay sở, tung ra đường chuyền quyết định, nhưng không phải mũi nhọn cuối cùng. Ở Feyenoord, HLV Giovanni van Bronckhorst dùng cậu như một cầu thủ chạy cánh trái – và chính ông là người khóa chặt cánh cửa đội tuyển của học trò khi “không có ý định đưa Valente vào trung lộ”. Một bên muốn anh đá trung lộ nhưng không xếp anh ở đó, một bên xếp anh ở đó nhưng lại không muốn. Kết quả là một đội trưởng 24 tuổi mắc kẹt giữa hai định nghĩa vị trí.

Điều khiến Valente đứng ngoài danh sách không đến từ tài năng hay phong độ, mà đến từ cuộc xung đột vị trí không ai chịu nhường nhau. Người đời có thể ghi lại danh sách triệu tập và gọi đó là bất công, nhưng thực chất đó là hệ quả của một vấn đề cấu trúc: đội tuyển cần một mũi nhọn chạy cánh, CLB đang nuôi một nhà kiến tạo chạy cánh.

Tuy nhiên, nhìn theo chiều ngược lại, quyết định của Xavi không hẳn thiếu cơ sở. Bóng đá đội tuyển không phải cuộc bình chọn cho cầu thủ chơi hay nhất giải quốc nội; một cầu thủ thi đấu tốt ở CLB không tự động chuyển hóa thành sự phù hợp với đội tuyển. Xavi đang có quá nhiều tiền vệ trung tâm đẳng cấp, nên việc ưu tiên mẫu cầu thủ cánh có khả năng đột phá là lựa chọn kỹ thuật hợp lý. Giới truyền thông Hà Lan – dẫn đầu là Driessen – có thể gọi đây là “một vấn đề lớn”, nhưng họ đứng ở góc nhìn của người kể chuyện, không phải người chịu trách nhiệm về kết quả. Đội tuyển trao suất cho những mảnh ghép khớp nhau, không trao cho những câu chuyện đẹp.

Câu hỏi ngược lại cũng đáng đặt ra: nếu Van Bronckhorst chuyển Valente vào trung lộ, liệu cánh cửa có mở ra? Chưa chắc. Giữa sân của đội tuyển Hà Lan đang chật cứng những cái tên sừng sỏ. Có thể chính việc ra sân đều đặn ở cánh trái – dù không phải vai trò yêu thích – mới là thứ giúp Valente giữ được vị thế trong mắt ban huấn luyện. Cái bẫy cậu đang mắc kẹt cũng chính là tấm vé an toàn cho sự nghiệp CLB.

Cánh cửa của Xavi vẫn để ngỏ – chính ông nói vậy. Nhưng cánh cửa ấy được thiết kế cho một tiền vệ tấn công trung tâm, trong khi Valente vẫn đang bị giữ ở hành lang cánh. Bóng đá từng chứng kiến những cuộc hồi sinh nhờ chấn thương của đối thủ, nhưng cũng từng chứng kiến những tài năng bị bào mòn vì sai vị trí. Người đời sẽ nhớ đến danh sách triệu tập này như một trang báo thoáng qua. Tôi muốn ghi lại khoảnh khắc một đội trưởng 24 tuổi nói: “Tôi phải nói bằng đôi chân của mình.” Vấn đề là đôi chân ấy đang bị điều khiển bởi hai bộ óc khác nhau. Mùa hè này, nếu không có sự thay đổi từ một trong hai phía, Valente có lẽ vẫn sẽ là cái tên bị bỏ quên đáng tiếc nhất của bóng đá Hà Lan.