Ba nữ VĐV trụ lại cuối cùng tại Rasselbock Backyard Ultra: dấu mốc bục toàn nữ đầu tiên ở Anh, theo ban tổ chức

Trời Derbyshire lạnh về đêm. Ở Hardwick Estate, đường chạy vòng dài 6,706 km được đánh dấu bằng cọc gỗ, và cứ đúng mỗi giờ, một hồi còi lại vang lên. Trong thể thức backyard ultra, không ai về đích theo nghĩa thông thường. Người ta chỉ bước vào vòng tiếp theo, hoặc dừng lại. Đến lúc chỉ còn ba người đứng ở vạch xuất phát, cả ba đều là phụ nữ. Ban tổ chức Rasselbock Backyard Ultra gọi đó là bục toàn nữ đầu tiên của một giải backyard ultra tại Anh. Tôi đọc lại dòng tin ấy vài lần. Thứ khiến tôi khựng lại nằm ở chỗ khác, không nằm ở tên giải hay địa danh. Đó là một khoảng trống ngay giữa tiêu đề: không một cái tên nào được nêu. Ba người phụ nữ trụ lại lâu nhất. Không ai trong số họ được gọi tên. Khi khán đài trống, tiếng vỗ tay duy nhất còn lại là tiếng của chính mình. Backyard ultra là thể thức kỳ dị nhất trong làng chạy bộ đường dài. Mỗi giờ, đúng phút thứ 60, vận động viên phải có mặt ở vạch xuất phát và hoàn thành đủ một vòng 4,16 dặm, tương đương 6,706 km. Chạy xong, họ được nghỉ phần thời gian còn lại của giờ đó, rồi lặp lại y hệt. Ai vắng mặt ở vòng kế tiếp, người đó rời cuộc chơi. Người cuối cùng còn trụ lại là người duy nhất được ghi nhận hoàn thành. Tất cả những người khác, kể cả người dừng chân sau hai mươi mấy tiếng đồng hồ, đều bị xếp vào nhóm DNF, nghĩa là không hoàn thành. Quy đổi ra tốc độ, đường chạy đòi hỏi khoảng 8 phút 57 giây mỗi km. Với một người chạy bộ nghiệp dư đã luyện tập đều đặn, đó là tốc độ nhẹ. Duy trì được nhịp ấy trong 24 vòng, người chạy chạm mốc 100 dặm trong 24 giờ. Cái khó nằm ở chỗ khác: sự lặp lại và việc thức trắng. Giải năm nay có 141 vận động viên. Khoảng 30 người là phụ nữ, tương đương 21% tổng số. Khoảng 111 người là nam giới, tương đương 79%. Tỷ lệ đó là dữ kiện cứng nhất mà bản tin cung cấp, dù nó nằm lấp sau phần lớn nội dung nói về di tích lịch sử. Giải diễn ra ở Hardwick Estate, một khu di sản do National Trust quản lý. Ban tổ chức là Rasselbock, một đơn vị tư nhân đứng ra tổ chức giải chạy, nằm ngoài hệ thống thi đấu của Liên đoàn Điền kinh Thế giới. Về mặt kỹ thuật, kết quả này hợp lý hơn vẻ ngoài của nó. Ở các cự ly ngắn và trung bình, khoảng cách thành tích giữa nam và nữ luôn hiện rõ. Càng kéo dài thời gian thi đấu, khoảng cách ấy càng mỏng. Và ở những thể thức mà yếu tố quyết định là khả năng chịu đựng chứ không phải công suất đỉnh, khoảng cách ấy bị nén lại gần mức tối thiểu. Backyard ultra thuộc nhóm sau. Nhịp chạy bị chính ban tổ chức ép thành một hằng số. Không ai bứt lên được để tạo khoảng cách. Cũng không ai chạy chậm lại quá nhiều để dưỡng sức, vì cửa sổ nghỉ giữa các vòng rất hẹp. Cuộc đua bị san phẳng về tốc độ, và phần thắng được quyết ở những chỗ khác. Ba thứ quyết định ai trụ lại lâu nhất: kỷ luật giữ nhịp, khả năng chịu thiếu ngủ qua nhiều đêm, và chất lượng đội hỗ trợ — những người đứng bên đường tiếp nước, thay giày, bôi mỡ chống ma sát, và thuyết phục người chạy ăn dù họ không muốn ăn. Không thứ nào trong ba thứ đó phụ thuộc trực tiếp vào sức mạnh cơ bắp. Đó là địa hạt mà lợi thế sinh lý nam giới mỏng đi đáng kể. Với khán giả phổ thông, chữ bục dễ gây hiểu nhầm thành một cuộc đua ba người về nhất, nhì, ba. Trên thực tế, chỉ người trụ lại cuối cùng mới được ghi nhận hoàn thành. Hai người kia, dù đã chạy hàng trăm cây số, vẫn bị xếp vào nhóm không hoàn thành. Cái bục mà ban tổ chức nhắc tới là ba người trụ lại lâu nhất, một cách gọi theo quy ước của cộng đồng chạy vòng. Tôi có thói quen xem lại bản ghi hình các giải chạy vòng qua đêm. Điều tôi để ý không nằm ở dáng chạy. Nằm ở cách người ta bước ra khỏi vòng thứ hai mươi: ai còn nói được, ai còn cười được, ai còn cúi xuống tự buộc lại dây giày. Những chi tiết ấy không bao giờ xuất hiện trong bảng kết quả. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các giải chạy vòng của tôi, người thắng ở thể thức này hiếm khi là người mạnh nhất. Họ thường là người ít mắc lỗi nhất. Kỷ lục chỉ là cái cớ để ta nhớ về một con người, chứ không phải một con số. Và đây là phần tôi phải nói rõ, vì tôi làm nghề đọc kết quả thi đấu. Tuyên bố về bục toàn nữ đầu tiên tại Anh do ban tổ chức đưa ra. Không liên đoàn nào xác nhận. Không cơ quan bấm giờ độc lập nào công bố. Trong làng backyard ultra, một sổ đăng ký quốc gia ghi lại thành phần bục nhận giải của từng giải không tồn tại, đơn giản vì thể thức này chỉ chính thức công nhận một người về đích. Bục ba người là quy ước của cộng đồng, không phải điều lệ thi đấu. Nghĩa là tuyên bố kia đúng ở mức theo ban tổ chức. Nó có thể đúng. Nó cũng có thể chỉ đúng trong phạm vi những giải mà ban tổ chức này biết đến. Bản tin không cung cấp một chỉ số hiệu suất nào. Không tên vận động viên. Không số vòng. Không tổng thời gian. Không cự ly. Chúng ta biết ba người phụ nữ trụ lại lâu hơn 138 người khác, và chúng ta không biết họ trụ được bao lâu. Điều đó khiến mọi phán đoán về đẳng cấp của họ trở thành bất khả. Một bục toàn nữ ở một giải có 141 người là kết quả đáng ghi nhận. Nó không nói lên điều gì về mặt bằng chạy siêu bền của phụ nữ Anh. Còn một lớp nữa ít được nhắc tới. Phần lớn độ dài bản tin dành cho Hardwick Estate và Bess of Hardwick, nữ quý tộc thế kỷ XVI từng nắm quyền lực tại đây. Ban tổ chức đặt kết quả thể thao cạnh một câu chuyện di sản. Với một giải chạy nghiệp dư tổ chức ở khu di tích, đó là cách tìm chỗ đứng. Mỗi lần cầm mic, tôi lại học cách im lặng nhiều hơn trong đầu. Có những kết quả đẹp đến mức người ta muốn thổi nó lên thành xu hướng. Một giải đấu không tạo nên một xu hướng. Ba người phụ nữ ấy có lẽ sẽ không bao giờ được nêu tên trên một trang tin lớn. Họ trụ lại đến những vòng cuối cùng trong một đêm lạnh ở Derbyshire, và thứ họ nhận được là ba dòng tin không có tên mình. Nhưng có thứ bền hơn danh hiệu: cách người khác nhớ về cách bạn chơi. Tôi từng nghĩ mình đến để bình luận trận đấu, hóa ra tôi đến để lắng nghe những con người. Ở một góc nào đó của làng chạy siêu bền Anh, sẽ có người nhớ. Và ở giải năm sau, sẽ có thêm vài chục phụ nữ đứng ở vạch xuất phát khi tiếng còi vang lên, vì họ biết chuyện gì đã xảy ra ở Hardwick.